Bir Soruyu Neden Yanlış Yaptığınızı Nasıl Anlarsınız? 5 Yanlış Türü

Bir Soruyu Neden Yanlış Yaptığınızı Bilmek Neden Bu Kadar Önemli?

Bir öğrenci deneme sınavında bir soruyu yanlış yaptığında çoğu zaman süreç şöyle ilerler:

⠀

Yanlış soruya bakılır → Doğru cevap öğrenilir → Çözüm incelenir → Sonraki soruya geçilir.

⠀

Fakat burada çok önemli bir bilgi kaybolur:

⠀

Öğrenci o soruyu neden yanlış yaptı?

⠀

Çünkü aynı yanlış cevap birbirinden tamamen farklı beş nedenden ortaya çıkabilir.

⠀

Öğrenci konuyu hiç bilmiyor olabilir.

⠀

Konuyu biliyor fakat soruyu yanlış anlamış olabilir.

⠀

Doğru yöntemi bulmasına rağmen işlem hatası yapmış olabilir.

⠀

Her şeyi doğru yapmasına rağmen dikkatsizlik nedeniyle yanlış seçeneği işaretlemiş olabilir.

⠀

Ya da soruyu yapabilecek seviyede olduğu hâlde süre baskısı altında yanlış karar vermiş olabilir.

⠀

Sonuç kâğıdında bunların tamamı aynı görünür:

⠀

1 yanlış.

⠀

Oysa öğrenci takibi açısından aynı değildir.

⠀

Maksimum VİP Akademi'nin deneme analizi ve kişiye özgü eğitim yaklaşımında önemli gördüğümüz temel ayrım tam olarak burada başlar:

⠀

Yanlış sayısını değil, yanlışın nedenini bulmak.

⠀

Çünkü yanlışın nedeni bulunmadan yapılacak çalışma da doğru seçilemez.

⠀

Bu yazıda yanlışları beş ana grupta inceleyeceğiz:

⠀

1. Bilgi / Konu Yanlışı2. Yorumlama ve Soru Tekniği Yanlışı3. İşlem / Uygulama Yanlışı4. Dikkat Yanlışı5. Süre ve Sınav Stratejisi Yanlışı

⠀

Bu beşli sistem, öğrencinin yalnızca yanlışlarını görmek yerine yanlışlarının dilini okumaya başlamasını sağlar.

⠀

Her Yanlış Konu Eksiği midir?

Hayır.

⠀

Deneme analizinde yapılan en büyük hatalardan biri budur.

⠀

Öğrenci Matematik sorusunu yanlış yaptığında:

⠀

“Bu konuyu tekrar çalış.”

⠀

Türkçe yanlışında:

⠀

“Daha çok paragraf çöz.”

⠀

Fen yanlışında:

⠀

“Konuyu yeniden oku.”

⠀

gibi otomatik çözümler üretilebilir.

⠀

Fakat öğrenci konuyu zaten biliyorsa yeniden konu anlatımı izlemek net artışına çok az katkı sağlayabilir.

⠀

Örneğin öğrenci bir Matematik sorusunu yanlış yaptı.

⠀

Soruyu denemeden sonra yeniden verdiğinizde iki dakikada doğru çözüyor.

⠀

Bu durumda asıl soru şudur:

⠀

“Madem biliyordun, sınavda neden yapamadın?”

⠀

Cevap belki:

• Soru kökünü yanlış okudum.

• Yanlış işlemi yaptım.

• Çok acele ettim.

• Önceki soruda fazla zaman kaybettim.

• Soruyu görünce gereğinden fazla zor sandım.

• Doğru yöntemi geç fark ettim.

⠀

olabilir.

⠀

İşte gerçek analiz burada başlar.

⠀

1. Yanlış Türü: Bilgi veya Konu Eksiği

En temel yanlış türüdür.

⠀

Öğrenci sorunun çözümü için gereken bilgiyi gerçekten bilmiyorsa veya daha önce öğrendiği bilgiyi tamamen unutmuşsa konu kaynaklı yanlış vardır.

⠀

Örneğin öğrenci:

⠀

“Bu formülü bilmiyordum.”

⠀

“Bu kavramı hiç öğrenmemişim.”

⠀

“Bu tarihî gelişmenin sonucunu bilmiyordum.”

⠀

“Bu dil bilgisi kuralını hatırlamıyorum.”

⠀

diyorsa konu eksiği ihtimali yüksektir.

⠀

Konu yanlışının işaretleri nelerdir?

Genellikle şu davranışlar görülür:

• Öğrenci soruya nasıl başlayacağını bilmiyor.

• Çözümde kullanılan temel bilgi yabancı geliyor.

• Aynı konunun kolay sorularında da hata yapıyor.

• Süre baskısı kaldırıldığında da soruyu çözemiyor.

• Aynı konudan farklı sorularda tekrar tekrar yanlış yapıyor.

⠀

Böyle bir durumda öğrencinin ihtiyacı genellikle daha fazla deneme değildir.

⠀

Önce bilgi tabanının onarılması gerekir.

⠀

Konu Yanlışı Olduğunu Nasıl Test Edebiliriz?

Yanlış soruyu hemen çözümden göstermeyin.

⠀

Öğrenciye yeniden verin.

⠀

Bu kez süre baskısı olmasın.

⠀

Eğer öğrenci hâlâ:

⠀

“Bilmiyorum.”

⠀

veya:

⠀

“Nereden başlayacağımı bilmiyorum.”

⠀

diyorsa bir seviye aşağı inin.

⠀

Aynı konudan daha temel bir soru sorun.

⠀

Temel soru da yapılamıyorsa konu eksikliği kuvvetlidir.

⠀

Buradaki yöntem şu olabilir:

⠀

Yanlış soru → Temel kontrol sorusu → Konu teşhisi

⠀

Bu küçük kontrol çok değerlidir.

⠀

Çünkü öğrenciyi gereksiz yere bütün konuyu tekrar etmekten de korur.

⠀

Konu Yanlışında Ne Yapılmalı?

Konu eksiği bulunduğunda bütün ünitenin baştan sona çalışılması her zaman gerekli değildir.

⠀

Önce açığın büyüklüğü belirlenmelidir.

⠀

Küçük unutma varsa:

Kısa tekrar → 5-10 soru → Karışık soru

⠀

yeterli olabilir.

⠀

Temel eksik varsa:

Konu öğrenme → Temel soru → Orta seviye soru → Karışık soru → Denemede yeniden kontrol

⠀

daha uygun olabilir.

⠀

Burada kritik nokta şudur:

⠀

Konu tekrarlandı diye problem çözülmüş kabul edilmez.

⠀

Bir sonraki denemede aynı alan yeniden ölçülmelidir.

⠀

2. Yanlış Türü: Yorumlama ve Soru Tekniği Yanlışı

Özellikle orta ve yüksek seviyedeki öğrencilerde en kritik yanlış türlerinden biridir.

⠀

Öğrenci konuyu biliyor.

⠀

Gerekli bilgiyi tanıyor.

⠀

Ancak o bilginin bu soruda nasıl kullanılacağını göremiyor.

⠀

Öğrenciden sık duyduğumuz cümle şudur:

⠀

“Çözümü görünce anladım ama kendim düşünemedim.”

⠀

Bu cümle önemli bir sinyaldir.

⠀

Sorun bilgi değil, bilgiyi soruya dönüştürme becerisi olabilir.

⠀

Soru Tekniği Yanlışı Nasıl Oluşur?

Örneğin Matematikte öğrenci oran konusunu biliyor olabilir.

⠀

Konu testinde de başarılıdır.

⠀

Fakat günlük yaşam senaryosu içerisinde verilmiş uzun bir soruda oran kurması gerektiğini fark edemez.

⠀

Fen Bilimlerinde deney konusu öğrenilmiştir.

⠀

Ancak öğrenci deney düzeneğinde hangi değişkenin kontrol edildiğini göremez.

⠀

Türkçede paragraf anlaşılmıştır.

⠀

Fakat iki seçenek arasındaki anlam farkı doğru değerlendirilemez.

⠀

Buradaki problem:

⠀

“Bilgiyi bilmiyorum.”

⠀

değil,

⠀

“Hangi bilgiyi ne zaman kullanacağımı seçemiyorum.”

⠀

problemidir.

⠀

Soru Tekniği Yanlışını Konu Yanlışından Nasıl Ayırabiliriz?

Çok basit bir soru sorabiliriz:

⠀

“Çözümü görünce kullanılan bilgiyi zaten biliyor muydun?”

⠀

Cevap:

⠀

Hayır, bunu bilmiyordum.

⠀

ise konu eksiği olabilir.

⠀

Cevap:

⠀

Evet, bunu biliyordum ama burada kullanacağım aklıma gelmedi.

⠀

ise soru tekniği problemi daha güçlüdür.

⠀

Bu ayrım öğrencinin programını tamamen değiştirebilir.

⠀

Çünkü soru tekniği problemi yaşayan öğrenciye aynı konu videosunu üçüncü kez izletmek çoğu zaman doğru müdahale değildir.

⠀

Soru Tekniği Nasıl Geliştirilir?

Çözüm videosunu izlerken yalnızca işlemleri takip etmeyin.

⠀

Her yanlış sorudan sonra şu soruyu sorun:

⠀

“Bu soruyu açan ana fikir neydi?”

⠀

Örneğin:

⠀

Matematik: Oran kurmam gerekiyordu.

⠀

Geometri: Yardımcı çizgi çizmeliydim.

⠀

Fen: Değişkenleri ayırmalıydım.

⠀

Türkçe: Cevabı kendi bilgimden değil metinden kanıtlamalıydım.

⠀

Problem: Verileri tabloya dönüştürmeliydim.

⠀

Bu kısa cümle öğrencinin soru tekniği hafızasını geliştirir.

⠀

Amaç soruyu ezberlemek değil:

⠀

Aynı çözüm fikrini başka bir soruda fark edebilmektir.

⠀

3. Yanlış Türü: İşlem veya Uygulama Yanlışı

Öğrenci soruyu doğru anlamıştır.

⠀

Doğru yöntemi seçmiştir.

⠀

Ama uygulama sırasında hata yapmıştır.

⠀

Örneğin:

• Toplama veya çıkarma hatası

• Eksi işaretini unutma

• Sayıyı yanlış aktarma

• Formülü doğru yazıp yanlış hesaplama

• Şekilde ölçüyü yanlış kullanma

• Birimi dönüştürmeyi unutma

⠀

Bu tür yanlışlar özellikle Matematik ve Fen Bilimlerinde sık görülebilir.

⠀

İşlem Yanlışı ile Dikkat Yanlışı Aynı Şey mi?

Birbirine yakın olabilir ancak ayırmak faydalıdır.

⠀

Örneğin öğrenci sürekli zihinden işlem yaptığı için hata yapıyorsa burada uygulama alışkanlığı problemi vardır.

⠀

Bir soruda tamamen tesadüfi biçimde 8 yerine 6 yazdıysa bu daha çok dikkat kategorisine yaklaşabilir.

⠀

Ancak öğrencinin son beş denemesinde:

• Eksi işaretleri

• Ondalık işlemler

• Ara sonuçlar

• Büyük sayılar

⠀

üzerinden sürekli hata geliyorsa:

⠀

“Dikkatsizlik olmuş.”

⠀

deyip geçmek doğru değildir.

⠀

Bir işlem davranışı değiştirilmelidir.

⠀

İşlem Hatası Nasıl Azaltılır?

Öncelikle hangi işlem davranışının hata ürettiği bulunmalıdır.

⠀

Örnek 1

Problem: Zihinden fazla işlem yapıyorum.

⠀

Yeni davranış: Kritik ara işlemleri yaz.

⠀

Örnek 2

Problem: Sorudaki sayıyı yanlış aktarıyorum.

⠀

Yeni davranış: Veriyi kullanmadan önce tekrar kontrol et.

⠀

Örnek 3

Problem: Ara sonucu bulup doğrudan seçeneği işaretliyorum.

⠀

Yeni davranış: İşlem bittikten sonra “Benden ne isteniyordu?” sorusuna dön.

⠀

Buradaki amaç:

⠀

“Bir daha hata yapmayacağım.”

⠀

demek değildir.

⠀

Amaç hatayı oluşturan davranışı değiştirmektir.

⠀

4. Yanlış Türü: Dikkat Yanlışı

Öğrencilerin en sık kullandığı açıklamalardan biridir:

⠀

“Dikkatsizlikten gitmiş.”

⠀

Fakat dikkat yanlışı doğru analiz edilmezse yıllarca tekrar edebilir.

⠀

Çünkü “dikkatsizlik” tek başına yeterli bir teşhis değildir.

⠀

Dikkat hatası tam olarak ne?

Örneğin:

• “Değinilmemiştir” kelimesini görmedim.

• “En az” yerine “en fazla” gibi çözdüm.

• Doğru seçeneği bulup yanlış şıkkı işaretledim.

• Grafiğin birimini okumadım.

• Matematikte sorulan değerin farklı olduğunu fark etmedim.

• Sorunun ikinci koşulunu unuttum.

⠀

Bunların hepsine:

⠀

“Dikkat.”

⠀

diyebiliriz.

⠀

Fakat çözüm geliştirebilmek için daha özel tanımlamamız gerekir.

⠀

Dikkat Hatası Bir Öğrenci Özelliği Değildir

Öğrenciye:

⠀

“Sen çok dikkatsizsin.”

⠀

demek çözüm üretmez.

⠀

Daha doğru yaklaşım:

⠀

“Hangi davranış dikkat hatası üretiyor?”

⠀

sorusudur.

⠀

Örneğin:

⠀

Soru kökü → Olumsuz ifadeyi işaretle.

⠀

Grafik → Önce eksen ve birimleri oku.

⠀

Matematik → Sonucu bulduktan sonra sorulan değeri tekrar kontrol et.

⠀

Optik → Kodlama düzenini sabitle.

⠀

Bu yaklaşım çok önemlidir.

⠀

Çünkü dikkat problemi soyut olmaktan çıkar:

⠀

Ölçülebilir ve düzeltilebilir davranışa dönüşür.

⠀

Dikkat Hatasının Gerçekten Dikkat Olduğunu Nasıl Anlarız?

Yanlış soru öğrenciye yeniden verildiğinde:

⠀

“Aa, çok basitmiş. Bunu nasıl yanlış yapmışım?”

⠀

tepkisi veriliyorsa dikkat ihtimali yüksektir.

⠀

Ancak öğrencinin bu cümleyi söylemesi analiz için yeterli değildir.

⠀

Ardından:

⠀

“Tam olarak neyi kaçırdın?”

⠀

diye sorulmalıdır.

⠀

İşte cevap orada bulunur.

⠀

Dikkat Hataları Hangi Koşullarda Artıyor?

Bu da takip edilmelidir.

⠀

Örneğin dikkat yanlışları:

• Denemenin sonlarında mı?

• Süre azalınca mı?

• Matematikten sonra mı?

• Çok hızlı çözmeye çalışınca mı?

• Uykusuz olunan denemelerde mi?

⠀

artıyor?

⠀

Bazen dikkat hatasının altında süre veya zihinsel yorgunluk bulunabilir.

⠀

Bu nedenle yanlış türleri birbirinden tamamen bağımsız değildir.

⠀

Gerçek öğrenci analizi bu ilişkileri de görmelidir.

⠀

5. Yanlış Türü: Süre ve Sınav Stratejisi Yanlışı

Öğrenci konuyu biliyor.

⠀

Soruyu süre baskısı olmadan çözebiliyor.

⠀

Ancak denemede yapamıyor.

⠀

Burada asıl problem sınav içerisindeki zaman ve karar yönetimi olabilir.

⠀

Örneğin öğrenci:

• Bir zor soruda gereğinden fazla kalıyor.

• Son sorulara yetişemiyor.

• Kolay soruları fazla kontrol ediyor.

• Yanlış ders sırasıyla ilerliyor.

• İki seçenek arasında çok uzun süre düşünüyor.

• Süre azaldıkça acele edip yanlış yapıyor.

⠀

Bu tür sorular sonuç kâğıdında yine yalnızca:

⠀

Yanlış

⠀

veya:

⠀

Boş

⠀

olarak görünür.

⠀

Fakat konu çalışarak çözülemez.

⠀

Süre Kaynaklı Yanlış Nasıl Anlaşılır?

Deneme bittikten sonra soruyu süre baskısı olmadan yeniden çözün.

⠀

Örneğin öğrenci denemede yapamadığı 5 Matematik sorusunun 4'ünü evde rahatlıkla çözebiliyor.

⠀

Bu çok önemli bir veridir.

⠀

Burada:

⠀

“Matematik bilmiyor.”

⠀

demek doğru değildir.

⠀

Asıl sorular şunlardır:

• Önceki sorularda ne kadar zaman harcadı?

• Zor soruları bırakabildi mi?

• Matematiğe yeterli süre kaldı mı?

• Çözüm yolunu bulması mı uzun sürdü?

• İşlemleri mi yavaş yaptı?

⠀

Bu analiz yapılmadan:

⠀

“Daha fazla Matematik çöz.”

⠀

demek problemi kaçırabilir.

⠀

Süre Yanlışı ile Soru Tekniği Yanlışını Karıştırmamak Gerekir

Bir öğrenci bir soruya 5 dakika ayırmış olabilir.

⠀

Fakat bu sürenin nasıl geçtiğini bilmek gerekir.

⠀

Öğrenci A

İlk 30 saniyede yöntemi görüyor.

⠀

Ama işlemler 4,5 dakika sürüyor.

⠀

Burada işlem ve süre problemi olabilir.

⠀

Öğrenci B

4 dakika boyunca hangi yöntemi kullanacağını düşünüyor.

⠀

Son bir dakikada doğru yöntemi buluyor.

⠀

Burada soru tekniği daha güçlü problemdir.

⠀

İki öğrenci de aynı soruda:

⠀

5 dakika

⠀

harcamıştır.

⠀

Ancak aynı çalışma yapılmamalıdır.

⠀

Bu nedenle Maksimum VİP Akademi'de süre analizi sadece kronometre verisi olarak değerlendirilmemelidir.

⠀

Sürenin içerisinde öğrencinin ne yaptığı da önemlidir.

⠀

Bir Yanlış Bazen İki Türden Birden Olabilir mi?

Evet.

⠀

Gerçek öğrenci performansı her zaman kutulara kusursuz biçimde ayrılmaz.

⠀

Örneğin:

⠀

Öğrenci bir Matematik sorusunda yöntemi çok geç bulduğu için süre kaybedebilir.

⠀

Bu soru:

⠀

Soru tekniği + süre

⠀

ile ilişkili olabilir.

⠀

Başka bir öğrenci süre azaldığında soruyu acele okuyup olumsuz soru kökünü kaçırabilir.

⠀

Bu ise:

⠀

Süre + dikkat

⠀

kombinasyonudur.

⠀

Bu nedenle beşli sistem katı bir etiketleme yöntemi değildir.

⠀

Ama öğrencinin şu noktaya ulaşmasını sağlar:

⠀

“Yanlış yaptım.”

⠀

yerine:

⠀

“Yanlışımın nedeni büyük ihtimalle buydu.”

⠀

Bu fark bile çalışma planının doğruluğunu ciddi biçimde artırır.

⠀

Aynı Yanlış, Farklı Öğrenci: Neden Aynı Program İşe Yaramaz?

Dört öğrencinin de Matematikte aynı soruyu yanlış yaptığını düşünelim.

⠀

Öğrenci 1

Formülü hiç bilmiyor.

⠀

Yanlış türü: Konu

⠀

İhtiyacı: Konu öğrenme

⠀

Öğrenci 2

Formülü biliyor fakat soruda kullanacağını fark etmiyor.

⠀

Yanlış türü: Soru tekniği

⠀

İhtiyacı: Farklı soru biçimleri ve çözüm fikri analizi

⠀

Öğrenci 3

Soruyu ve yöntemi doğru buluyor fakat hesaplamada hata yapıyor.

⠀

Yanlış türü: İşlem

⠀

İhtiyacı: Uygulama davranışını düzeltme

⠀

Öğrenci 4

Soruyu evde rahatlıkla yapıyor fakat denemede son iki dakikada acele ederek yanlış yapıyor.

⠀

Yanlış türü: Süre / dikkat

⠀

İhtiyacı: Deneme stratejisi

⠀

Sonuç belgesinde dört öğrencide de:

⠀

Yanlış

⠀

yazar.

⠀

Kişiye özgü eğitim açısından gerçek fark ise bu yanlışın arkasındaki mekanizmadır.

⠀

Yanlış Defteri Nasıl Tutulmalı?

Yanlış defteri yalnızca soruların yapıştırıldığı büyük bir arşiv olmamalıdır.

⠀

Daha işlevsel bir yapı:

⠀

Soru → Yanlış türü → Neden → Yeni davranış

⠀

şeklinde olabilir.

⠀

Örnek

Ders: Türkçe

⠀

Yanlış türü: Dikkat

⠀

Neden: “Çıkarılamaz” ifadesini kaçırdım.

⠀

Yeni davranış: Olumsuz soru kökünü işaretle.

⠀

Başka bir örnek

Ders: Matematik

⠀

Yanlış türü: Soru tekniği

⠀

Neden: Tablo oluşturmam gerektiğini göremedim.

⠀

Yeni davranış: Çok sayıda verinin olduğu soruda ilişkiyi tabloya aktarmayı düşün.

⠀

Başka bir örnek

Ders: Fen

⠀

Yanlış türü: Konu

⠀

Neden: İki kavramın farkını bilmiyorum.

⠀

Yeni davranış: Kavramları karşılaştırmalı tekrar et ve ardından 10 soru çöz.

⠀

Bu şekilde yanlış defteri:

⠀

“Neleri yanlış yaptım?”

⠀

defterinden:

⠀

“Yanlışlarımı nasıl azaltıyorum?”

⠀

defterine dönüşür.

⠀

Çözüm Videosu İzledikten Sonra Yanlış Düzelmiş Sayılır mı?

Hayır.

⠀

Çözümü görmek yalnızca ilk adımdır.

⠀

Öğrenci:

⠀

“Anladım.”

⠀

diyebilir.

⠀

Ama gerçek kontrol şudur:

⠀

Çözümü kapattıktan sonra kendi başına yapabiliyor mu?

⠀

Daha güçlü kontrol ise birkaç gün sonra yapılır:

⠀

Benzer mantıkta farklı soruyu çözebiliyor mu?

⠀

Çünkü çözüm videosunu hatırlamak ile soru tekniğini öğrenmek aynı şey değildir.

⠀

Bu nedenle:

⠀

Yanlış → Yeniden dene → Çözümü öğren → Tekrar kendin çöz → Benzer soruyla kontrol et

⠀

döngüsü kullanılabilir.

⠀

Her Yanlışın Üzerinde Uzun Süre Durulmalı mı?

Hayır.

⠀

Yanlış analizi de verimli yapılmalıdır.

⠀

Özellikle öğrencinin 20-30 yanlışı varsa her soru için uzun analiz yapmak sürdürülebilir olmayabilir.

⠀

Öncelik şu yanlışlarda olabilir:

• Tekrar eden yanlışlar

• Önemli konu yanlışları

• Aynı davranıştan kaynaklanan dikkat hataları

• Sürekli kaybedilen soru tipleri

• Yüksek hedefli öğrencide riskli sorular

⠀

Bazı tek seferlik küçük hatalar kısa bir kontrolle geçilebilir.

⠀

Ama aynı hata üçüncü kez çıkıyorsa artık önemlidir.

⠀

Tekrar Eden Yanlışlar Neden Daha Değerli Veri Sağlar?

Bir kez yapılan hata tesadüf olabilir.

⠀

Üç farklı denemede tekrar eden hata ise örüntüdür.

⠀

Örneğin:

⠀

Deneme 1: Türkçede olumsuz soru kökü

⠀

Deneme 2: Türkçede olumsuz soru kökü

⠀

Deneme 3: Türkçede olumsuz soru kökü

⠀

Burada öğrencinin:

⠀

“Dikkatsizliğim var.”

⠀

demesi yetmez.

⠀

Artık spesifik davranış bellidir.

⠀

Benzer şekilde:

⠀

Son dört denemede Matematikte aynı geometri konusu yanlışsa konu açığı güçlüdür.

⠀

Fen'de sürekli grafik soruları kaçıyorsa soru tekniği veya grafik okuma problemi olabilir.

⠀

Deneme analizinde asıl değer:

⠀

Tek bir yanlışta değil, tekrar eden modelde ortaya çıkar.

⠀

Doğru Yapılan Sorular da Analiz Edilmeli mi?

Özellikle orta ve yüksek seviyede evet.

⠀

Çünkü bazı doğru sorular aslında kırılgandır.

⠀

Örneğin:

• İki seçenek arasında kaldım.

• Tahminle yaptım.

• Çok uzun sürdü.

• Çözümümden emin değildim.

• Yanlış yöntemle tesadüfen doğru sonuca ulaştım.

⠀

Bunlara riskli doğru diyebiliriz.

⠀

Sonuç ekranında doğru görünürler.

⠀

Ama aynı soru türü bir sonraki denemede kolaylıkla yanlış olabilir.

⠀

Yüksek net hedefleyen öğrencinin yalnızca:

⠀

“Kaç yanlışım var?”

⠀

değil,

⠀

“Kaç doğrum gerçekten güvenli?”

⠀

sorusunu da sorması gerekir.

⠀

Bir Öğrencinin Yanlış Dağılımı Nasıl Görünebilir?

Örneğin son üç denemede toplam 30 kayıp incelendi.

⠀

Sonuç:

⠀

Konu: 11

⠀

Soru tekniği: 8

⠀

İşlem: 3

⠀

Dikkat: 5

⠀

Süre: 3

⠀

Bu öğrenci için ana çalışma alanları:

⠀

Konu + soru tekniği

⠀

olabilir.

⠀

Başka bir öğrencide:

⠀

Konu: 2

⠀

Soru tekniği: 4

⠀

İşlem: 4

⠀

Dikkat: 9

⠀

Süre: 11

⠀

çıkabilir.

⠀

Bu öğrenciye sürekli yeni konu çalıştırmak oldukça verimsiz olabilir.

⠀

İşte kişiye özgü eğitimde deneme verisinin önemi burada ortaya çıkar.

⠀

Aynı toplam net, farklı yanlış dağılımları üretebilir.

⠀

Yanlış Analizi Sonrası Program Nasıl Değişmeli?

Analizin sonunda öğrenci bütün hatalarını aynı anda çözmeye çalışmamalıdır.

⠀

Öncelikle en baskın 2-3 problem seçilebilir.

⠀

Örneğin:

⠀

Bu haftanın analizi

Matematik: Soru tekniği

⠀

Türkçe: Dikkat

⠀

Fen: Konu

⠀

Bir sonraki haftanın çalışması

Matematik: Karışık soru + çözüm fikri analizi

⠀

Türkçe: Olumsuz soru kökü ve çıkarım çalışması

⠀

Fen: Eksik konu + hedefli soru

⠀

Bir sonraki denemede özellikle bu alanlar yeniden kontrol edilir.

⠀

Bu sistem:

⠀

Analiz → Müdahale → Yeniden ölçüm

⠀

döngüsünü oluşturur.

⠀

Yanlış Analizi Yapılıyor Ama Aynı Hata Devam Ediyorsa Ne Olur?

Bu çok önemli bir durumdur.

⠀

Çünkü yalnızca hatayı bilmek yeterli değildir.

⠀

Örneğin öğrenci üç haftadır:

⠀

“Soruları hızlı okuyorum.”

⠀

diyor.

⠀

Ancak aynı hata devam ediyor.

⠀

Demek ki:

⠀

“Yavaş oku.”

⠀

talimatı işe yaramıyor.

⠀

Yeni ve daha somut bir davranış gerekebilir.

⠀

Örneğin:

⠀

Olumsuz soru kökünü kalemle işaretle.

⠀

veya:

⠀

İşleme başlamadan önce sorulan ifadeyi kutu içine al.

⠀

İyi takip sistemi yalnızca problemi fark etmez.

⠀

Uygulanan çözümün gerçekten işe yarayıp yaramadığını da takip eder.

⠀

Yanlış Türleri Zaman İçerisinde Değişebilir mi?

Evet ve bu son derece önemlidir.

⠀

Örneğin öğrencinin Eylül ayındaki yanlış dağılımı:

⠀

%60 konu

⠀

olabilir.

⠀

Ocak ayında konu eksikleri kapandıkça:

⠀

soru tekniği

⠀

öne çıkabilir.

⠀

Mart-Nisan döneminde ise öğrencinin bilgisi ve soru becerisi yüksek olduğu hâlde:

⠀

süre + dikkat

⠀

ana net kaybı hâline gelebilir.

⠀

Eğer öğrenci Eylül ayında kullandığı çalışma sistemini Nisan ayında hâlâ aynı şekilde uyguluyorsa gelişimi yavaşlayabilir.

⠀

Kişiye özgü eğitimin önemli noktalarından biri budur:

⠀

Öğrenci değiştikçe program da değişmelidir.

⠀

“Bütün Yanlışlarım Dikkatsizlik” Diyen Öğrenciye Ne Yapılmalı?

Bu ifade mutlaka kontrol edilmelidir.

⠀

Çünkü öğrenci bazen çözümü gördükten sonra:

⠀

“Bunu biliyordum.”

⠀

diyerek gerçek konu veya soru tekniği problemini dikkatsizlik olarak sınıflandırabilir.

⠀

Şu kontrol kullanılabilir:

⠀

Soruyu çözüm olmadan yeniden çöz.

⠀

Rahatlıkla doğru yapıyorsa dikkat ihtimali yükselir.

⠀

Ancak yeniden de çözemezse problem yalnızca dikkat değildir.

⠀

Bu nedenle öğrenci kendi hatasını sınıflandırırken mümkün olduğunca objektif olmalıdır.

⠀

“Bütün Yanlışlarım Konudan” Diyen Öğrenciye Ne Yapılmalı?

Aynı şekilde kontrol edilmelidir.

⠀

Birçok öğrenci yapamadığı soruyu otomatik olarak:

⠀

“Konuyu bilmiyorum.”

⠀

şeklinde yorumlar.

⠀

Oysa konu testinde %90 başarı gösteriyor olabilir.

⠀

Deneme içerisindeki karışık soruda yöntemi seçemiyorsa sorun daha çok soru tekniğidir.

⠀

Bu nedenle konu bilgisi şu şekilde test edilebilir:

⠀

Temel soru + orta soru + karışık soru

⠀

Temel ve orta soru güçlü, karışık soru zayıfsa bilgi ile uygulama arasında problem olabilir.

⠀

LGS ve YKS'de Aynı 5 Yanlış Türü Kullanılabilir mi?

Temel mantık büyük ölçüde kullanılabilir.

⠀

Çünkü ister LGS ister TYT ister AYT olsun öğrencinin kaybettiği soru çoğunlukla:

• Bilgi

• Yorum / teknik

• Uygulama

• Dikkat

• Süre

⠀

başlıklarından biriyle ilişkilidir.

⠀

Ancak dersin ve sınavın yapısına göre alt analiz değişir.

⠀

Örneğin TYT Matematikte soru tekniği ve süre daha fazla ön plana çıkabilir.

⠀

AYT'de konu derinliği daha önemli olabilir.

⠀

LGS'de özellikle öğrencinin yaşı ve okul programı dikkate alınarak daha sade ve uygulanabilir takip yöntemleri kullanılmalıdır.

⠀

Buradaki amaç öğrenciye karmaşık bir ölçme sistemi kurmak değildir.

⠀

Amaç:

⠀

“Neden yanlış yaptım?”

⠀

sorusuna mümkün olduğunca doğru cevap verebilmesini sağlamaktır.

⠀

Veliler Yanlış Sorulara Nasıl Yaklaşmalı?

Velinin:

⠀

“Bunu nasıl yanlış yaptın?”

⠀

diye tepki vermesi öğrencinin hatasını gizlemesine veya yanlış yapmaktan korkmasına yol açabilir.

⠀

Daha faydalı sorular şunlardır:

⠀

“Bu yanlış hangi türden?”

⠀

“Bilgiyi bilmiyor muydun?”

⠀

“Soruyu yanlış mı anladın?”

⠀

“Süre olmadan yapabiliyor musun?”

⠀

“Aynı hata daha önce olmuş muydu?”

⠀

“Bir sonraki soruda neyi farklı yapacaksın?”

⠀

Bu yaklaşım hatayı:

⠀

başarısızlık göstergesi

⠀

olmaktan çıkarıp:

⠀

öğrenme verisine

⠀

dönüştürür.

⠀

Maksimum VİP Akademi'de Yanlış Analizinin Önemi

Maksimum VİP Akademi'nin kişiye özgü eğitim yaklaşımında öğrencinin yalnızca:

⠀

“Kaç yanlış yaptı?”

⠀

sorusunun cevabı yeterli değildir.

⠀

Önemli olan:

⠀

“Bu yanlışlar neden oluştu?”

⠀

sorusudur.

⠀

Çünkü aynı 10 yanlışı yapan iki öğrenciden birinin dağılımı:

• 6 konu

• 2 teknik

• 1 işlem

• 1 dikkat

⠀

olabilir.

⠀

Başka bir öğrencide:

• 1 konu

• 3 teknik

• 1 işlem

• 2 dikkat

• 3 süre

⠀

olabilir.

⠀

İki öğrencinin yanlış sayısı aynıdır.

⠀

Ancak çalışma ihtiyaçları tamamen farklıdır.

⠀

Bu yüzden öğrenci takibinin gerçek değeri yalnızca puan veya net grafiği çıkarmak değil, sonucu oluşturan hata mekanizmasını anlamaktır.

⠀

Maksimum VİP Akademi'de kişiye özgü program yaklaşımının merkezinde de bu düşünce yer almalıdır:

⠀

Teşhis et → Doğru müdahaleyi seç → Sonraki denemede yeniden ölç.

⠀

Bir öğrencinin yanlışları zaman içerisinde konu kaynaklı olmaktan çıkıp süre kaynaklı hâle geliyorsa çalışma programı da buna göre değişmelidir.

⠀

Aksi hâlde öğrenci gelişir ancak program eski öğrenciyi çalıştırmaya devam eder.

⠀

Sık Sorulan Sorular

Bir soruyu neden yanlış yaptığımı nasıl anlarım?

⠀

Soruyu denemeden sonra çözümüne bakmadan yeniden çözün. Gerekli bilgiyi bilmiyorsanız konu; bilgiyi bilip yöntemi seçemiyorsanız soru tekniği; yöntemi doğru seçip hesaplamada hata yaptıysanız işlem; soruyu rahatlıkla çözebildiğiniz hâlde kritik ayrıntıyı kaçırdıysanız dikkat; denemede yapamayıp süre olmadan yapabiliyorsanız süre kaynaklı olabilir.

⠀

Her yanlış konu eksiği midir?

⠀

Hayır. Yanlışlar konu, soru tekniği, işlem, dikkat veya süre gibi farklı nedenlerden oluşabilir. Her yanlışı konu eksiği kabul etmek gereksiz tekrar yapılmasına neden olabilir.

⠀

Çözümü görünce anlıyorsam sorun nedir?

⠀

Kullanılan bilgiyi zaten biliyorsanız fakat o soruda kullanmanız gerektiğini fark edemediyseniz soru tekniği problemi olabilir. Çözümün işlemlerinden çok soruyu açan temel fikri öğrenmeye çalışın.

⠀

Dikkat hatası nasıl anlaşılır?

⠀

Soruyu çözüm olmadan yeniden verdiğinizde çok kolay biçimde doğru yapıyor ve sınav sırasında soru kökü, işaret, birim veya başka kritik ayrıntıyı kaçırdığınızı fark ediyorsanız dikkat kaynaklı olabilir.

⠀

Dikkatsizlik nasıl azaltılır?

⠀

“Daha dikkatli olacağım” yerine hatayı oluşturan davranışa özel bir kural belirlenmelidir. Örneğin olumsuz soru kökünü işaretlemek veya Matematikte sonucu bulduktan sonra sorulan değeri yeniden kontrol etmek gibi.

⠀

Süre kaynaklı yanlış nasıl anlaşılır?

⠀

Denemede yapamadığınız soruyu süre baskısı olmadan çözebiliyorsanız zaman yönetimi ihtimali artar. Ancak süresiz de çözemiyorsanız konu veya soru tekniği de incelenmelidir.

⠀

İşlem hatası ile dikkat hatası aynı mı?

⠀

Birbirine yakın olabilir fakat işlem hatası sürekli aynı uygulama alışkanlığından kaynaklanıyorsa ayrıca değerlendirmek faydalıdır. Örneğin zihinden çok fazla işlem yapmak tekrar eden hesap hatalarına yol açabilir.

⠀

Yanlış defteri tutmalı mıyım?

⠀

Evet, ancak bütün soruları kopyalamak yerine “yanlış türü – neden – bir sonraki davranış” biçiminde kısa kayıtlar daha işlevsel olabilir.

⠀

Her yanlış soruyu tekrar çözmeli miyim?

⠀

Özellikle öğretici, tekrar eden veya önemli yanlışlar yeniden çözülmelidir. Çözüm görüldükten sonra sorunun yeniden bağımsız biçimde yapılması ve daha sonra benzer soruyla kontrol edilmesi daha değerlidir.

⠀

Doğru yaptığım soruları da analiz etmeli miyim?

⠀

Tahminle, iki seçenek arasında kalarak veya çok uzun sürede yapılan doğru sorular analiz edilebilir. Bunlar riskli doğrulardır ve sonraki denemelerde yanlışa dönüşebilir.

⠀

Aynı yanlış sürekli tekrar ediyorsa ne yapmalıyım?

⠀

Artık tek bir soru değil, tekrar eden bir hata örüntüsü vardır. Problemin davranış düzeyindeki nedeni bulunmalı ve doğrudan o noktaya müdahale edilmelidir.

⠀

Kaç deneme birlikte incelenmeli?

⠀

Son üç ila beş denemeyi birlikte görmek tekrar eden yanlış türlerini belirlemek açısından faydalı olabilir. Deneme sıklığına ve öğrenci seviyesine göre bu sayı değişebilir.

⠀

Yanlış türleri zamanla değişebilir mi?

⠀

Evet. Hazırlığın başında konu yanlışları daha yoğunken ilerleyen dönemde soru tekniği, dikkat ve süre problemleri öne çıkabilir. Bu nedenle çalışma programı da değişmelidir.

⠀

Yanlış sayım azalıyor ama netim henüz yükselmiyorsa gelişiyor muyum?

⠀

Olabilirsiniz. Özellikle konu kaynaklı hatalar azalıyor, riskli doğrular güvenli hâle geliyor veya süre problemleri çözülüyorsa net artışının altyapısı oluşuyor olabilir. Tek sonuç yerine hata eğilimi de takip edilmelidir.

⠀

Sonuç

Bir soruyu yanlış yapmak tek başına yeterli bilgi değildir.

⠀

Asıl değerli soru:

⠀

“Neden yanlış yaptım?”

⠀

sorusudur.

⠀

Yanlışın nedeni:

⠀

Konu olabilir.

⠀

Bilgi eksikse konuyu güçlendirmek gerekir.

⠀

Soru tekniği olabilir.

⠀

Bilgi varsa ama doğru yöntemi seçemiyorsanız farklı soru biçimleri ve çözüm fikri analizi gerekir.

⠀

İşlem olabilir.

⠀

Doğru düşünce yanlış uygulamaya dönüşüyorsa işlem davranışı değiştirilmelidir.

⠀

Dikkat olabilir.

⠀

Bilinen soru kritik bir ayrıntı nedeniyle kaybediliyorsa somut kontrol alışkanlığı oluşturulmalıdır.

⠀

Süre olabilir.

⠀

Süre dışında yapılabilen soru sınav içerisinde kaybediliyorsa sınav stratejisi yeniden düzenlenmelidir.

⠀

İşte kişiye özgü eğitim burada anlam kazanır.

⠀

Çünkü aynı sayıda yanlış yapan öğrencilerin aynı programa ihtiyacı yoktur.

⠀

Bir öğrenciye daha fazla konu gerekir.

⠀

Başka bir öğrenciye daha fazla soru tekniği.

⠀

Bir başkasına süre yönetimi.

⠀

Bir diğerine ise yalnızca yaptığı birkaç tekrar eden dikkat hatasını ortadan kaldıracak davranış değişikliği gerekir.

⠀

Maksimum VİP Akademi'nin deneme analizi ve öğrenci takibi yaklaşımında hedef yalnızca öğrencinin yanlış sayısını azaltmak değildir.

⠀

Yanlışı oluşturan nedeni bulmak ve sonraki denemelerde aynı nedenin giderek daha az soru kaybettirmesini sağlamaktır.

⠀

Bu yazının temel fikrini tek cümlede özetlemek gerekirse:

⠀

Yanlış sorunun doğru cevabını öğrenmek yetmez; o yanlışı neden yaptığınızı öğrenirseniz çalışma programınızı gerçekten değiştirecek veriye ulaşırsınız.

⠀

Sertan ÜZE

Maksimum VİP Akademi